HELWIG Martin (1516-1574), ORTELIUS Abraham (1527-1598) — Silesiae Typus. Antwerpia: Jan Baptist Vrients, 1603.

HELWIG Martin (1516–1574), ORTELIUS Abraham (1527–1598) — Silesiae Typus. Antwerpia: Jan Baptist Vrients, 1603.

Miedzioryt, papier, 340 × 420 mm, na arkuszu 475 × 590 mm, na odwrocie tekst w języku łacińskim. Papier nieco przebarwiony, lekko postrzępione krawędzie. Z łacińskiego wydania Theatrum Orbis Terrarum Orteliusza z 1603 roku, opublikowanego przez Jana Baptista Vrientse’a w Antwerpii.

Mapa oparta jest na słynnej mapie ściennej Śląska, opublikowanej po raz pierwszy w 1561 roku przez Martina Helwiga (1516–1574) z Nysy, rektora szkoły św. Marii Magdaleny we Wrocławiu. Oryginalna mapa Helwiga, wydana przez Jana Creutziga, była wielkoformatowym dziełem składającym się z 4 arkuszy (odbitym z 12 klocków) i zorientowanym na południe, z Górnym Śląskiem u góry mapy. Na mapie umieszczono dwadzieścia osiem herbów, czternaście księstw śląskich i ich stolic, a w górnych narożnikach przedstawiono czeskiego lwa i polskiego orła. Mapa Helwiga pozostawała podstawowym źródłem kartograficznych przedstawień Śląska przez ponad 160 lat. W XVIII wieku wrocławski uczony Christian Runge określił ją jako "matkę wszystkich map Śląska".

Na potrzeby pierwszego wydania Theatrum Orbis Terrarum z 1570 roku Abraham Ortelius opracował zmniejszoną wersję mapy Helwiga, nieznacznie rozszerzając jej zasięg we wszystkich kierunkach. Adaptując mapę, Ortelius obrócił ją do konwencjonalnej orientacji z północą u góry, usunął dekoracyjne kartusze herbowe Helwiga i wprowadził granice polityczne, których nie było na oryginalnej mapie. Uproszczone zostały również symbole gór. Wersja Orteliusza sama stała się ważnym wzorem dla kolejnych kartografów, w tym Gerarda Mercatora, Jodocusa Hondiusa oraz Willema i Joana Blaeu. W prawym górnym rogu, w ozdobnym kartuszu taśmowym, znajduje się ukoronowany śląski orzeł wraz z objaśnieniami oznaczeń miast, klasztorów, twierdz i wsi. Rozbudowany kartusz tytułowy w dolnej części mapy, po bokach którego umieszczono maskę satyra i owocowe festony, zawiera skalę i formułę przywileju wydawniczego.
Na odwrocie znajduje się tekst w języku łacińskim zatytułowany "Silesia", zawierający opis Śląska oparty na komentarzach Johannesa Cratona, lekarza na dworze cesarskim.

Van der Krogt 3, 2900:31B; Van den Broecke 103.