"Początki Litwy"

Wiedza o historii średniowiecznej Litwy u przeciętnego odbiorcy to najczęściej kilka faktów dotyczących Władysława Jagiełły czy księżniczki Aldony, którą pojął za żonę Kazimierz Wielki. Tymczasem dzieje tego kraju są niezwykle barwne oraz złożone – Litwa, choć bliska nam geograficznie, rozwijała się w zupełnie innym rytmie i tempie.

Wystawa przybliża historię Litwy począwszy od wielkiej różnorodności zasiedlających ją plemion, przez okres wczesnośredniowiecznych wojen i krucjat aż po narodziny państwa. Ostatnią ważną datą jest rok 1385 – wtedy to w Krewie wielki książę litewski Jagiełło wydał akt, który zapoczątkował unię polsko-litewską.

Na wystawie przedstawiono praktyki funeralne, wojskowość oraz kulturę materialną zwykłych mieszkańców oraz elit. Przez całą ekspozycję zwiedzających prowadzą mapy. Odnoszą się one do wydarzeń znanych odbiorcom z historii Polski, które miały miejsce w zbliżonych czasach.

Zaprezentowanych zostało ponad 500 zabytków, pochodzących ze zbiorów Litewskiego Muzeum Narodowego oraz Państwowego Rezerwatu Kulturowego w Kiernowie. Nad jej przygotowaniem pracował międzynarodowy, polsko-litewski zespół kuratorów, który zapewnił wysoki poziom merytoryczny przedsięwzięcia. Pokazane zostały zabytki ze skóry (obuwie, sakiewki), kości, a także biżuteria (kolie, wisiorki, pierścionki, zapinki, masywne miedziane i srebrne naszyjniki i bransolety) broń i uzbrojenie (miecze, groty włóczni i strzał oraz elementami rzędu końskiego - strzemiona, ostrogi, wędzidła) oraz przedmioty składne do grobów mężczyzn, kobiet i dzieci. Każde z powyższych kategorii wyróżniają przedmioty charakterystyczne dla poszczególnych plemion bałtyjskich. W ten sposób chcieliśmy podkreślić fakt, że kultura materialna przodków dzisiejszych Litwinów była niezwykle różnorodna. Na wystawie znajdują się także pierwsze litewskie monety.

Wystawa otwarta jest do 22 września 2024 r.

Organizatorzy wystawy:
Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie
Litewskie Muzeum Narodowe
Państwowy Rezerwat Kulturowy w Kiernowie

Kuratorzy wystawy:
Povilas Blaževičius (Litewskie Muzeum Narodowe w Wilnie)
Austėja Luchtanaitė (Państwowy Rezerwat Kulturowy w Kiernowie)
Marta Siłakowska (MPPP)
Valdas Steponaitis (Litewskie Muzeum Narodowe w Wilnie)
Šarūnė Valotkienė (Litewskie Muzeum Narodowe w Wilnie)

Zespół kuratorski:
Marcelina Chrzanowska (MPPP)
Marija Kavaliauskaitė (Litewskie Muzeum Narodowe w Wilnie)
Sigita Mikšaitė (Litewskie Muzeum Narodowe w Wilnie)
Jakub Szostak (MPPP)

Patronat honorowy:
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej prof. Piotr Gliński
Minister Kultury Republiki Litewskiej Simonas Kairys
Ambasador Rzeczypospolitej Polskiej w Republice Litewskiej Konstanty Radziwiłł
Ambasada Republiki Litewskiej w Rzeczypospolitej Polskiej
Marszałek Województwa Wielkopolskiego Marek Woźniak

Patronat medialny:
Radio TOK FM
Radio Znad Willi
TVP Historia
Archeologia Żywa
Historia.org.pl
Historykon

Teksty:
Marta Siłakowska (MPPP)

Koncepcja aranżacyjna i grafika:
Paweł Kucypera

Rysunki:
Roch Hercka

Materiały filmowe:
Gytis Grižas (Litewskie Muzeum Narodowe w Wilnie)

Mobilny przewodnik:
Jakub Szostak (MPPP)
Michał Twardowski

Audioprzewodnik w wersji polskiej i angielskiej:
Dorian Sobołtyński

Tłumaczenie na język angielski:
Dorian Sobołtyński

Fotografie:
Litewskie Muzeum Narodowe w Wilnie
Państwowy Rezerwat Kulturowy w Kiernowie
Dariusz Pietraszewski (MPPP)
Marcelina Chrzanowska (MPPP)

Korekta językowa:
Dariusz Stryniak (MPPP)

Drukarnia:
Suprice Jagoda Woźniak

Realizacja:
Pracownicy MPPP

Zabytki i eksponaty ze zbiorów:
Litewskie Muzeum Narodowe w Wilnie
Państwowy Rezerwat Kulturowy w Kiernowie
Rekonstrukcje i kopie autorstwa Evaldasa Babenskasa, Vytautasa Ramanauskasa i Martynasa Švedasa